Literatür

Araştırmalar ne diyor?

Rehber yazılarımızın dayandığı 20 hakemli yayın, 5 konu altında. Her birinde çalışmanın ne bulduğunu ve arıcı için ne anlama geldiğini kısaca yazdık; orijinal makaleye DOI bağlantısından ulaşabilirsiniz.

Arının bağırsağı ve faydalı bakteriler

Bal arısının bağırsağında az sayıda ama işini bilen bakteri türü yaşar. Bu çalışmalar o bakterilerin sindirime ve bağışıklığa nasıl katıldığını anlatıyor.

DerlemeKwong WK, Moran NA · 2016

Gut microbial communities of social bees

Nature Reviews Microbiology 14:374–384

Bal arısının bağırsağında birkaç temel bakteri grubundan oluşan, arıdan arıya benzer kalan küçük bir topluluk bulunuyor. Bu topluluk yeni çıkan arıya kovan arkadaşlarından geçiyor.

Ne anlama geliyor? Arının sindirimi tek başına arının işi değil; bağırsaktaki bakteri düzeni bozulursa yemden faydalanma da etkileniyor.
DerlemeRaymann K, Moran NA · 2018

The role of the gut microbiome in health and disease of adult honey bee workers

Current Opinion in Insect Science 26:97–104

Bağırsak bakterileri işçi arıda besinlerin parçalanmasına, bağışıklığın uyarılmasına ve hastalık etkenlerine karşı korunmaya katkı veriyor.

Ne anlama geliyor? Bağırsaktaki faydalı bakteriyi korumak, arıyı hem besleme hem hastalık tarafında güçlü tutmanın bir parçası.
DerlemeGilliam M · 1997

Identification and roles of non-pathogenic microflora associated with honey bees

FEMS Microbiology Letters 155:1–10

Arıda, polende, arı ekmeğinde ve kovanda hastalık yapmayan pek çok mikroorganizma bulunuyor; bunların arasında Bacillus türleri de var. Bu mikroorganizmalar besinin işlenmesine ve bazı etkenlerin baskılanmasına katılıyor.

Ne anlama geliyor? Bacillus türleri kovan ortamına yabancı değil; arının doğal mikrobiyal çevresinin bir parçası.
Laboratuvar çalışmasıEvans JD, Lopez DL · 2004

Bacterial probiotics induce an immune response in the honey bee (Hymenoptera: Apidae)

Journal of Economic Entomology 97(3):752–756

Larvalara verilen faydalı bakteriler, arının kendi savunma peptitlerini üreten genlerin daha fazla çalışmasına yol açtı.

Ne anlama geliyor? Faydalı bakteri yalnız yer kaplamıyor, arının kendi savunmasını da uyarabiliyor.
DerlemeAlberoni D, Gaggìa F, Baffoni L, Di Gioia D · 2016

Beneficial microorganisms for honey bees: problems and progresses

Applied Microbiology and Biotechnology 100:9469–9482

Arıda probiyotik kullanımını inceleyen çalışmaları bir araya getiriyor. Sonuçlar suşa, doza ve veriliş şekline göre değişiyor; olumlu sonuçların yanında etkisiz kalan denemeler de var.

Ne anlama geliyor? Probiyotikte hangi bakterinin, ne kadar ve nasıl verildiği sonucu belirliyor; doza uymak bu yüzden önemli.

Yavru çürüklüğü ve faydalı bakteriler

Amerikan yavru çürüklüğünün etkeni Paenibacillus larvae. Aşağıdaki çalışmalar arı ve baldan alınan bazı bakterilerin bu etkeni nasıl baskıladığını inceliyor.

DerlemeGenersch E · 2010

American Foulbrood in honeybees and its causative agent, Paenibacillus larvae

Journal of Invertebrate Pathology 103:S10–S19

Amerikan yavru çürüklüğü genç larvayı öldüren bakteriyel bir hastalık. Etkenin sporları çok dayanıklı, kovan malzemesinde ve çerçevede yıllarca canlı kalabiliyor.

Ne anlama geliyor? Hastalıklı koloniden kalan kovan ve çerçeve yeni koloniye bulaşma kaynağı olabilir; boş kovan hazırlığı bu yüzden önemli.
Laboratuvar çalışmasıAlippi AM, Reynaldi FJ · 2006

Inhibition of the growth of Paenibacillus larvae, the causal agent of American foulbrood of honeybees, by selected strains of aerobic spore-forming bacteria isolated from apiarian sources

Journal of Invertebrate Pathology 91:141–146

Bal ve kovan kaynaklı bazı Bacillus suşları, laboratuvarda yavru çürüklüğü etkeninin üremesini engelledi.

Ne anlama geliyor? Arıcılık ortamından gelen Bacillus türleri, hastalık etkeniyle aynı ortamda yarışabiliyor.
Laboratuvar çalışmasıSabaté DC, Carrillo L, Audisio MC · 2009

Inhibition of Paenibacillus larvae and Ascosphaera apis by Bacillus subtilis isolated from honeybee gut and honey samples

Research in Microbiology 160:193–199

Arı bağırsağından ve baldan ayrılan Bacillus subtilis suşları, laboratuvarda hem yavru çürüklüğü etkenini hem de kireç hastalığı mantarını baskıladı.

Ne anlama geliyor? Arının kendi çevresinden gelen Bacillus türleri birden fazla kovan hastalığı etkenine karşı yer tutabiliyor.
Laboratuvar çalışmasıForsgren E, Olofsson TC, Vásquez A, Fries I · 2010

Novel lactic acid bacteria inhibiting Paenibacillus larvae in honey bee larvae

Apidologie 41:99–108

Arının bal midesinden ayrılan laktik asit bakterileri, laboratuvarda yavru çürüklüğü etkenini baskıladı ve bu bakterilerle beslenen larvalarda hastalığa yakalanma azaldı.

Ne anlama geliyor? Arının kendi faydalı bakterileri larvayı hastalığa karşı destekleyebiliyor.
Saha çalışmasıDaisley BA, Pitek AP, Chmiel JA ve ark. · 2020

Novel probiotic approach to counter Paenibacillus larvae infection in honey bees

The ISME Journal 14:476–491

Polen keki içinde verilen bir laktobasil karışımı, laboratuvarda larva yaşamını iyileştirdi; sahadaki kolonilerde de yavru çürüklüğü etkeninin yükünü düşürdü.

Ne anlama geliyor? Yemle verilen probiyotiğin kovan düzeyinde de sonuç verebildiğini gösteren saha verisi.

Nosema ve probiyotik denemeleri

Nosema ceranae bağırsağa yerleşen bir mikrosporidyum. Probiyotik ve bakteri metabolitleriyle yapılan denemelerin sonuçları burada; işe yarayanlar da yaramayanlar da var.

AraştırmaHiges M, Martín R, Meana A · 2006

Nosema ceranae, a new microsporidian parasite in honeybees in Europe

Journal of Invertebrate Pathology 92:93–95

Asya arısında bilinen Nosema ceranae, Avrupa'daki bal arısı kolonilerinde ilk kez bu çalışmada saptandı.

Ne anlama geliyor? Bugün arıcıların çoğunun uğraştığı Nosema türü bu; bağırsağa yerleşip arıyı içten zayıflatıyor.
Laboratuvar çalışmasıPorrini MP, Audisio MC, Sabaté DC ve ark. · 2010

Effect of bacterial metabolites on microsporidian Nosema ceranae and on its host Apis mellifera

Parasitology Research 107:381–388

Bacillus kaynaklı bir bakteri metaboliti (surfaktin) verilen kafes arılarında Nosema ceranae enfeksiyonu azaldı.

Ne anlama geliyor? Bacillus türlerinin ürettiği maddeler bağırsaktaki Nosema'ya karşı rol oynayabiliyor.
Saha çalışmasıSabaté DC, Cruz MS, Benítez-Ahrendts MR, Audisio MC · 2012

Beneficial effects of Bacillus subtilis subsp. subtilis Mori2, a honey-associated strain, on honeybee colony performance

Probiotics and Antimicrobial Proteins 4:39–46

Baldan ayrılan bir Bacillus subtilis suşu şurupla kolonilere verildi. Bu kolonilerde yavru alanı ve bal üretimi arttı, Nosema sporu sayısı düştü.

Ne anlama geliyor? Şuruba katılan Bacillus probiyotiğinin koloni performansına yansıdığını gösteren saha verisi; BeePRO+'ın şurupla verilmesi aynı mantık.
Laboratuvar çalışmasıBaffoni L, Gaggìa F, Alberoni D ve ark. · 2016

Effect of dietary supplementation of Bifidobacterium and Lactobacillus strains in Apis mellifera L. against Nosema ceranae

Beneficial Microbes 7(1):45–52

Şurupla verilen bifidobakteri ve laktobasil suşları, kafes arılarında Nosema ceranae spor yükünü düşürdü.

Ne anlama geliyor? Şurupla verilen faydalı bakteri bağırsakta Nosema baskısını azaltabiliyor.
Laboratuvar çalışmasıPtaszyńska AA, Borsuk G, Mułenko W, Wilk J · 2016

Are commercial probiotics and prebiotics effective in the treatment and prevention of honeybee nosemosis C?

Parasitology Research 115:397–406

İnsan ve hayvan için üretilmiş bazı ticari probiyotik ve prebiyotikler kafes arılarında Nosema'yı azaltmadı; bazı gruplarda enfeksiyon ve ölüm arttı.

Ne anlama geliyor? Her probiyotik arıya uygun değil. Arıya özel hazırlanmış ürünü etiketteki dozda kullanmak gerekiyor.

Antibiyotik, kalıntı ve arı sağlığı

Antibiyotiğin balda kalıntı bırakması ve arının kendi bağırsak bakterilerini bozması üzerine yapılmış çalışmalar.

DerlemeReybroeck W, Daeseleire E, De Brabander HF, Herman L · 2012

Antimicrobials in beekeeping

Veterinary Microbiology 158:1–11

Arıcılıkta kullanılan antibiyotikler balda kalıntı bırakabiliyor; birçok ülkede baldaki antibiyotik kalıntısı ticari sorun yaratıyor. Uzun süreli kullanım direnç gelişimine de yol açıyor.

Ne anlama geliyor? Antibiyotik kalıntısı satışı ve ihracatı doğrudan etkiliyor; kalıntı bırakmayan destekler bu yüzden önem kazanıyor.
AraştırmaRaymann K, Shaffer Z, Moran NA · 2017

Antibiotic exposure perturbs the gut microbiota and elevates mortality in honeybees

PLOS Biology 15(3):e2001861

Tetrasiklin verilen arıların bağırsak bakteri düzeni bozuldu ve bu arılar kovana döndükten sonra daha çok öldü; fırsatçı bir bakteriye karşı daha savunmasız kaldılar.

Ne anlama geliyor? Antibiyotik hastalık etkenini hedeflerken arının faydalı bağırsak bakterilerini de götürüyor.

Beslenme ve kışlama

Arının ne yediği, kışa nasıl girdiği ve kış kayıplarının neye bağlı olduğu üzerine derlemeler ve geniş anketler.

DerlemeBrodschneider R, Crailsheim K · 2010

Nutrition and health in honey bees

Apidologie 41:278–294

Arının karbonhidrat ve protein ihtiyacı, yetersiz beslenmenin bağışıklık, yavru bakımı ve ömür üzerindeki etkileri derleniyor.

Ne anlama geliyor? Besleme döneminde verilen şurup ve kekin arıya ne kadar yaradığı koloni sağlığını doğrudan etkiliyor.
DerlemeDöke MA, Frazier M, Grozinger CM · 2015

Overwintering honey bees: biology and management

Current Opinion in Insect Science 10:185–193

Kışı çıkaracak uzun ömürlü kış arılarının sonbaharda nasıl yetiştiği, koloninin kışa hangi güçle ve hangi besin stokuyla girmesi gerektiği anlatılıyor.

Ne anlama geliyor? Kış kaybını azaltmanın yolu sonbaharda başlıyor: besleme, hastalık yükü ve koloni gücü.
Anket çalışmasıGray A, Adjlane N, Arab A ve ark. · 2023

Honey bee colony loss rates in 37 countries using the COLOSS survey for winter 2019–2020: the combined effects of operation size, migration and queen replacement

Journal of Apicultural Research 62:204–210

37 ülkeden arıcıların bildirdiği kış kayıpları karşılaştırıldı. Kayıp oranı ülkeye göre değişti; işletme büyüklüğü, gezginci arıcılık ve ana arı değişimi kayıpla ilişkili bulundu.

Ne anlama geliyor? Kış kaybı yalnız havaya bağlı değil; arıcının yaptığı uygulamalar sonucu değiştiriyor.
Soru sor