
Arıcılığa başlamanın en sağlam yolu bir kurs alıp deneyimli bir arıcının yanında bir sezon geçirmek, sonra 2–5 kovanla küçük başlamaktır. Kovan, çerçeve, körük, maske ve tulum, kovan maşası ve arıcı fırçası temel malzemelerdir. Arılık sabah güneşi alan, rüzgârdan korunaklı, temiz suya yakın bir yere kurulur ve kayıt altına alınır. İlk yılın asıl işi bal almak değil, koloniyi tanımak ve güçlü bir şekilde kışa sokmaktır.
Önce öğrenin: kurs ve bir sezon usta yanında
Arıcılık kitaptan öğrenilecek bir iş değil; kovanı açınca ne gördüğünüzü anlamanız gerekir. Halk eğitim merkezleri, il ve ilçe tarım müdürlükleri ve arı yetiştiricileri birlikleri dönem dönem arıcılık kursları açar. Kursun yanında deneyimli bir arıcıyla bir sezon boyunca kovan açmak, ana arıyı bulmayı, yavru düzenini okumayı ve hastalık belirtilerini tanımayı en hızlı öğreten yoldur.
Kayıt ve belgeler
Türkiye'de arılıklar Arıcılık Kayıt Sistemi'ne kaydedilir; kayıt il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğü ile arı yetiştiricileri birlikleri üzerinden yapılır. Desteklerden yararlanmak ve gezginci arıcılık yapmak için de kayıt gerekir. Güncel şartları ve istenen belgeleri bağlı olduğunuz il ya da ilçe müdürlüğünden öğrenin.
Kaç kovanla başlanır?
Yeni başlayan biri için 2–5 kovan iyi bir başlangıçtır. Tek kovanla başlamayın: iki kovanı yan yana görmek neyin normal neyin sorun olduğunu anlamayı kolaylaştırır, biri zayıflarsa diğerinden yavrulu çerçeve vererek destekleyebilirsiniz.
Koloniyi ya da paket arıyı güvenilir, sağlık kontrolünü yaptıran bir yetiştiriciden alın. Genç ve iyi yumurtlayan bir ana arı, düzenli kapalı yavru ve hastalık belirtisi olmayan çerçeveler isteyin.
Gerekli malzemeler
Kovan ve çerçeveler (Türkiye'de en yaygını Langstroth tipi kovan), temel petek, körük, maske, tulum ve eldiven, kovan maşası, arıcı fırçası ve bir besleyici başlangıç için yeterlidir. Ana arı ızgarası, ballık, süzgeç ve bal sağım ekipmanı ilk hasat yaklaşırken gerekir. Ucuz ama arıyı ezen, kapağı oturmayan kovan almayın; kovanın ölçüsü ve sağlamlığı yıllarca işinize yarar.
Arılık nereye kurulur?
Sabah güneşi alan, öğleden sonra hafif gölgelenen, rüzgâra kapalı ve nem toplamayan bir yer seçin. Yakında temiz su ve çevrede uzun süre çiçek veren bitkiler olsun. Kovanları yerden biraz yükseltin, girişleri insanların ve hayvanların sık geçtiği yollara bakmasın. Yerleşim yerlerine ve yollara uzaklık için yerel kurallara uyun; komşularınızla baştan konuşmak sonradan çıkacak sorunları önler.
İlk yılın takvimi
İlkbaharda ilk kontrol, yem stoku ve ana arının yumurtası; koloni büyüdükçe kovanı genişletme ve oğul kontrolü. Yazın nektar akışı ve ballık. Hasattan sonra Varroa mücadelesi; sonbaharda kışlık stok, zayıf kolonilerin birleştirilmesi ve kışlatma hazırlığı. Kışın kovanı gereksiz açmamak. Ay ay ayrıntılı takvim için kovanbakimi.com.tr'deki kovan bakımı sayfasına bakabilirsiniz.
Kovan kontrolü kaç günde bir yapılır?
Aktif sezonda kovanlar genelde 7–10 günde bir açılır; oğul döneminde haftalık kontrol daha güvenlidir. Kontrolü güneşli, rüzgârsız bir günde, öğle saatlerinde ve kısa tutun. Her seferinde aynı sırayla bakın: ana arı ya da taze yumurta var mı, yavru düzenli mi, yem yeterli mi, koloninin genişleyecek yeri var mı, hastalık belirtisi var mı? Kışın kovan açılmaz; dışarıdan dinlemek ve uçuş tahtasına bakmak yeter.
Arı sağlığı: en sık karşılaşılan sorunlar
Türkiye'de arıcının bir numaralı derdi Varroa akarıdır; hasattan sonra mücadele edilmezse kış kaybının başlıca sebeplerinden biri olur. Nosema, yavru çürüklüğü ve kireç hastalığı diğer sık sorunlardır. Bunların belirtileri ve mücadele yolları için kovanbakimi.com.tr'deki hastalık sayfalarına bakın. Tarım ilacı zehirlenmesi de özellikle ilkbahar ve yaz aylarında toplu arı ölümlerinin sebebidir.
Ne zaman veteriner hekime ya da il müdürlüğüne başvurmalı?
Kovan önünde toplu ölüm, çökük ve delikli yavru kapakları, kötü kokulu ve uzayan larva kalıntıları, kovan içine yayılmış ishal lekeleri ya da çok sayıda kanadı buruşuk arı görürseniz bir veteriner hekime ve il ya da ilçe tarım müdürlüğüne haber verin. Yavru çürüklüğü gibi bazı arı hastalıklarında resmi bildirim gerekir; ilacı kendi başınıza, rastgele kullanmayın.
BeePRO+ ve BeeHive+
BeePRO+ arının sindirimini ve bağırsak florasını destekleyen probiyotikli bir yem katkısıdır. Bu bir ilaç değil, yem katkı maddesidir; tedavi amaçlı kullanılamaz. Etiket dozu: arılık suluğuna 1 litre suya 2 damla; ürün eklenen su 3 gün kullanılır, sonra aynı oranda yeniden hazırlanır. BeeHive+ ise kovan içine, etiketteki kullanım talimatına göre püskürtülen probiyotikli bir kovan solüsyonudur. İkisi de iyi bakımın, Varroa mücadelesinin ve veteriner kontrolünün yerini tutmaz.
İlgili sayfalar
- Kovan bakımı: kovan kontrolü ve arıcılık takvimi (kovanbakimi.com.tr)
- Arı hastalıkları (kovanbakimi.com.tr)
- Varroa mücadelesi (kovanbakimi.com.tr)
- Arı besleme takvimi (aribesleme.com.tr)
- İlkbahar arı bakımı
- Toplu arı ölümleri neyin belirtisi?
Sık sorulanlar
Arıcılığa nasıl başlanır?
Önce bir arıcılık kursuna katılın ve mümkünse deneyimli bir arıcının yanında bir sezon kovan açın. Sonra güvenilir bir yetiştiriciden 2–5 koloniyle küçük başlayın, arılığınızı kayıt altına aldırın.
Arıcılık için kaç kovan gerekir?
Yeni başlayan biri için 2–5 kovan yeterlidir. Tek kovanla başlamak önerilmez; iki kovan karşılaştırmayı ve zayıflayan koloniyi desteklemeyi kolaylaştırır.
Arıcılık belgesi nasıl alınır?
Kurs belgesi halk eğitim merkezleri ya da tarım müdürlüklerinin açtığı kurslardan alınır. Arılığın kaydı ise il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğü ile arı yetiştiricileri birlikleri üzerinden yapılır. Güncel şartları bağlı olduğunuz müdürlükten öğrenin.
Kovan kontrolü kaç günde bir yapılmalı?
Aktif sezonda genelde 7–10 günde bir, oğul döneminde haftada bir. Kontrolü güneşli, rüzgârsız bir öğle saatinde ve kısa tutun. Kışın kovan açılmaz.
Arıcılık nerelerde yapılır?
Türkiye'nin hemen her bölgesinde yapılır. Önemli olan çevrede uzun süre nektar ve polen veren bitkilerin, temiz suyun ve rüzgâra kapalı, güneş alan bir arılık yerinin bulunmasıdır.
Kaynaklar
- Brodschneider R, Crailsheim K (2010). Nutrition and health in honey bees. Apidologie 41:278–294. doi:10.1051/apido/2010012
- Döke MA, Frazier M, Grozinger CM (2015). Overwintering honey bees: biology and management. Current Opinion in Insect Science 10:185–193. doi:10.1016/j.cois.2015.05.014
- Gray A, Adjlane N, Arab A ve ark. (2023). Honey bee colony loss rates in 37 countries using the COLOSS survey for winter 2019–2020: the combined effects of operation size, migration and queen replacement. Journal of Apicultural Research 62:204–210. doi:10.1080/00218839.2022.2113329


